Azelaïnezuur: het meest onderschatte ingrediënt in skincare

Wat is azelaïnezuur precies?

Ondanks de wat technische naam is azelaïnezuur een ingrediënt van natuurlijke oorsprong. Het komt voor in granen zoals tarwe, rogge en gerst. Maar nog interessanter: onze huid maakt het zelf ook aan. Het wordt geproduceerd door een micro-organisme dat van nature aanwezig is op het huidoppervlak.

Dat is geen detail. Wanneer een stof al in de huid voorkomt, wordt ze doorgaans beter verdragen. Geen “vreemde” molecule, geen alarmsignaal voor de huid.

Wat doet het concreet voor uw huid?

Waar veel actieve ingrediënten één specifiek probleem aanpakken, doet azelaïnezuur er meerdere tegelijk.

[1] Het vermindert roodheid. Het remt ontstekingsreacties in de huidcellen zelf. Het gevolg: minder roodheid en een huid die minder snel overprikkeld reageert.

[2] Het pakt acnebacteriën aan zonder resistentie te veroorzaken. In tegenstelling tot antibiotische crèmes raken bacteriën hier niet aan gewend. Het blijft dus effectief, ook bij langdurig gebruik.

[3] Het helpt pigmentvlekken vervagen. Het remt de overproductie van melanine, maar alleen daar waar de huid te veel aanmaakt. Het maakt de rest van de huid niet lichter, waardoor het geschikt is voor alle huidtinten.

[4] Het houdt poriën vrij op een milde manier. In tegenstelling tot glycolzuur of salicylzuur veroorzaakt het geen zichtbare schilfering of irritatie. De huid gaat niet trekken of vervellen, ze wordt geleidelijk zuiverder, zonder drama.

3 situaties waarin het écht het verschil maakt

[1] Rosacea Azelaïnezuur geldt hier als een van de eerste keuzes. Een studie bij meer dan 8.200 patiënten toonde aan dat een concentratie van 20% azelaïnezuur beter scoorde op globale verbetering dan ivermectine, metronidazol en minocycline.

[2] Matige acne. Het staat opgenomen in de officiële richtlijnen van de American Academy of Dermatology (2024). Wat het bijzonder maakt? Het pakt niet alleen de ontstekingen aan, maar ook de pigmentvlekken die nadien achterblijven – in één en hetzelfde product.

[3] Melasma en pigmentvlekken. Een meta-analyse bij 673 patiënten liet resultaten zien die vergelijkbaar waren met, en soms zelfs licht beter dan, hydrochinon – maar met een gunstiger veiligheidsprofiel.

Zwangerschap: een van de weinige toegelaten actieve ingrediënten

Retinol wordt afgeraden, salicylzuur liever vermijden en antibiotica zoveel mogelijk beperken… Tijdens de zwangerschap worden de opties plots een stuk kleiner.

Azelaïnezuur is een van de uitzonderingen. Het wordt door het American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) aanbevolen als eerstekeuzebehandeling bij acne tijdens de zwangerschap. De opname via de huid is beperkt (ongeveer 4 tot 8%) en er zijn geen studies die een risico voor de baby aantonen.

Toch blijft een belangrijke kanttekening gelden: ook al heeft een ingrediënt een gunstig veiligheidsprofiel, bespreek het gebruik van een nieuw actief altijd eerst met uw arts of dermatoloog wanneer u zwanger bent.

Azelaïnezuur vs. retinol vs. glycolzuur vs. salicylzuur

Een eerlijke vergelijking

Om het overzichtelijk te houden, zetten we de verschillen eenvoudig op een rij:

Azelaïnezuur is niet per definitie “beter” dan de andere ingrediënten. Maar het is wél het meest veelzijdige én doorgaans het best verdragen.

Hebt u een gevoelige of reactieve huid, last van rosacea of bent u zwanger? Dan is azelaïnezuur vaak de meest verstandige keuze.

Hoe integreert u het in uw routine?

• 5–10% (zonder voorschrift verkrijgbaar): Ideaal om mee te starten. Voldoende bij lichte tot matige huidproblemen, zoals milde roodheid, beginnende pigmentvlekken of lichte acne.
• 15% (op voorschrift): De optimale concentratie bij rosacea en matige acne. Dit is ook de dosering die het vaakst klinisch onderzocht werd.
• 20% (op voorschrift): Wordt meestal ingezet bij hardnekkigere problemen, zoals melasma.

Studies tonen aan dat concentraties tussen 15 en 20% zorgen voor klinisch zichtbare resultaten, met hoogstens een lichte, tijdelijke tinteling als bijwerking.

Wanneer gebruikt u het?

Breng het ’s avonds aan, of ’s morgens én ’s avonds als uw huid het goed verdraagt. Gebruik het na het reinigen, eventueel na een hydraterend serum, en vóór uw crème.

In tegenstelling tot retinol maakt azelaïnezuur de huid niet gevoeliger voor zonlicht. U kunt het dus ook ’s ochtends gebruiken. Maar zonnebescherming blijft essentieel, elke dag opnieuw.

De Pure Tonic is een tonifiërende en balancerende lotion met 5% Azeclair, een afgeleide van azelaïnezuur.

Deze vorm is milder en stabieler dan puur azelaïnezuur en werd hier gekozen omwille van haar kalmerende en talgregulerende eigenschappen. De formule wordt versterkt door 4% niacinamide, 2% panthenol en een matterend marien extract.

Hoe bouwt u het op?

Ook al staat azelaïnezuur bekend om zijn goede verdraagbaarheid, het is belangrijk om de huid geleidelijk te laten wennen.

• Week 1 en 2: om de avond gebruiken.
• Week 3 en 4: elke avond.
• Na 1 maand: indien de huid goed reageert, kunt u overschakelen naar ’s morgens én ’s avonds.

Een lichte tinteling in de eerste minuten na het aanbrengen is normaal. Die sensatie neemt snel af en verdwijnt meestal volledig na enkele dagen gebruik.

De beste combinaties

• Niacinamide → de ideale partner bij roodheid en een verzwakte huidbarrière.
• Hyaluronzuur → extra hydratatie én een betere tolerantie van azelaïnezuur.
• SPF → onmisbaar wanneer u pigmentvlekken behandelt.
• Retinol → kan gecombineerd worden, maar introduceer beide ingrediënten apart. Begin nooit tegelijk op een huid die er nog niet aan gewend is.

De beperkingen (want we blijven eerlijk)

Azelaïnezuur is geen wondermiddel. Geen enkel ingrediënt is dat. Dit moet u weten:

• Geduld is nodig. De eerste zichtbare resultaten verschijnen meestal na 4 tot 8 weken. Dit is geen “wow-effect na één nacht”-ingrediënt.
• Het vervangt retinol niet voor anti-age. Zijn rimpels en stevigheid uw belangrijkste focus? Dan blijft retinol krachtiger.
• De opname in de huid is van nature beperkt. Daarom zijn hogere concentraties vaak nodig. Het is ook de reden waarom laboratoria werken aan technologieën zoals liposomen of andere transportsystemen om de absorptie te verbeteren.
• Het behandelt geen ernstige cystische acne. Bij diepe, nodulaire vormen is een gerichte medische aanpak noodzakelijk.